MeÇuLaSiQ
10-22-2009, 07:42
Content visible to registered users only.
Sah Ismayil X?tayinin h?yati v? s?n?t d?nyasi,g?rk?mli d?vl?t xadimi,ana dilind? yaranan se`rin inkisafina xususi qaygi il? yanasan ?z? bu dild? ?lm?z s?n?t incil?ri yaradan Sah Ismayil X?tayi Az?rbaycan xalqinin ictimai-siyasi v? m?d?ni y?ks?lisind? m?st?sna xidm?tl?ri olan nadir s?xsiyy?tl?rd?ndir.Xalqimizin inkisafinin ?n m?h?m m?rh?l?l?rind?n biri onun adi il? baglidir.X?tayi 1847-ci il iyulun 23-d? ?rd?bil s?h?rind? k?k?,izi tarixin ?ox-?ox uzaq ?aglarina gedib ?ixan n?fuzlu s?hr?tli bir az?rbaycanli ail?sind? anadan olmusdur.Sah Ismayilin iyirmi besinci babasi ?bulqasim H?mz?nin,on besinci babasi Qizilb?rk Firuzun q?birl?ri ?rd?bil yaxinligindaki Seyxk?hr?lan k?ndind? indi d? durur.13-14-c? ?srl?rin s?rh?dind? yasayan Seyx S?fi?ddin Ishaq ?rd?bilinin d?vr?nd?n f?aliyy?t? baslayan ?rd?bil Darul-Irsad adli t?riq?t n?inki Az?rbaycan miqyasinda,b?lkk? d? b?t?n yaxin S?rq al?mind? ged?m elmi,f?ls?fi d?y?sl?rin ?n g?cl? m?rk?zl?rind?n biri kimi taninmisdir.Bu t?riq?t zamanin t?l?bl?rind?n ir?li g?l?n bir fikir v? ideologiya ocagi idi.Bu ocaga inamla g?l?n f?dakar sufil?r,muridl?r vaxtil? Sah Ismayilin babasi Sultan C?neyd? v? atasi Sultan Heyd?r? dayaq olmus onlara yeni bir d?vl?tin b?n?vr?sini qoymaqda yaxindan k?m?k etmisdil?r.Sah Ismayilin ?ox g?nc yaslarinda hakimiyy?t ugrunda d?y?sl?r? atilmasi,ist?diyin? nail olub q?dr?tli v? vahid Az?rbaycan d?vl?ti yaratmasi onun ulu babalarinin ?ox ?srlik m?bariz? v? ?n`?n?l?ri il? bagli idi,onilarin uzun m?dd?t davam ed?n ardicil m?bariz?l?rinin ugurlu n?tic?si v? yekunu idi.Bu d?vrd? Az?rbaycan d?vl?tinin s?rh?dl?ri Qaraqoyunlular v? Agqoyunlular d?vr?nd?ki s?rh?dl?ri asib ke?s? d?,?ox mill?tli bir d?vl?t? ?evrils? d?,qaynaqlarda yazildigi v? arasdirmalarda e`tiraf olundugu kimi “Qizilbas-Midiya d?vl?ti” kimi taninirdi.Bu qeyd v? e`tiraflar Sah Ismayilla baslanan S?f?vil?r d?vl?tinin Az?rbaycan torpaginda Midiyadan sonra yaranan ?n g?cl? d?vl?t oldugunu bir daha t?sdiq edir.Bu d?vl?tin S?f?vil?r adlanmasi is? X?tayinin ulu babalarindan olan v? ?ox vaxt sad? s?kild? Seyx S?fi adlandirilan Seyx S?fi?ddin ?rd?bilinin(1252-1335)adindan g?t?r?lm?sd?r.H?l? 14-c? ?srd? yasayib-yaratmis Az?rbaycan sairi Arif ?rd?bili Seyx S?fid?n q?rurla danisir,onu “din v? mill?t hamisi” adlandirir,onun q?birinin ?rd?bils?h?rind? olmasini bu s?h?r ???n ?l?atmaz bir m?ziyy?t kimi qeyd edir.X?tayi ana t?r?fd?n d? d?vr?n hakimi v? k?kl? bir ail?sin? m?nsub idi.Onun anasi Al?msah b?yim Agqoyunlu h?kmdari Uzun Hs?nin qizi,Sultan Yaqubun bacisi idi.Agqoyunlularin S?f?vil?rl? qohumluq ?laq?l?ri yaratmalari bu s?lal?nin get-ged? artan n?fuzu il? ?laq?dardir.Agqoyunlular S?f?vil?rl? qohum olmaqla onlardan g?l? bil?c?k t?hl?k?nin qarsisini almaq,yeri g?l?nd? onlardan istifad? etm?k m?qs?dini izl?yirdil?r.Bu axrinci c?h?t Seyx Heyd?rin apardigi ugurlu d?y?sl?rl? bir daha t?sdiq olunurdu.Lakin Agqoyunlularin S?f?vil?rl? m?nasib?ti sabit qalmir.S?f?vil?rin get-ged? artan g?c v? q?dr?ti Agqoyunlulari qorxuya salir,Seyx Heyd?r x?yan?tl? ?ld?r?l?r.Onun arvadi Al?msah b?yim is? iki oglu Ibrahim v? Ismayilla birlikd? Ist?xrd? h?bsd? saxlanilir.Sultan Yaqubun ?l?m?nd?n sonra hakimiyy?t ugrunda ged?n vurusmalarda R?st?m Mirz? S?f?vil?rd?n istifad? etm?k m?qs?dil? Seyx Heyd?rin ?vladlarini h?bsd?n azad edir.Agqoyunlular s?hv etdikl?rini anladiqlar vaxt artiq gec idi.Onlar Ismayil v? ibrahimi bir d? ?l? ke?ir? bilmirl?r.Sah Ismayil Gilan hakimi H?s?n xanin himay?si altinda L?l? H?seyin b?y t?r?find?n t?rbiy? olunur,qorxmaz bir s?rk?rd? v? h?ssas d?s?nc?li bir ziyali kimi yetisdirilir.1499-c? ild? Sah Ismayil v? onun t?r?fdarlari bel? q?rara g?lirl?r ki,hakimiyy?ti ?l?almaq ugrunda q?ti d?y?sl?rin vaxti ?atmisdir.Agqoyunlu sahzad?l?ri arasinda hakimiyy?t ugrunda ged?n didism?l?rin k?skinl?sm?si bunun ???n ?lverisli s?rait yaratmisdir.Sah Ismayil v? onun t?r?fdarlari bu yaranmis ?lverisli v?ziyy?ti n?z?r? alaraq 70 n?f?rd?n ibar?t bir d?st? il? ?rd?bil? dogru h?r?k?t edirl?r.Yolboyu onlarin ?trafina usta?li,t?k?li,varsaq,z?lq?dr,qacar,?fsar tayfalarindan ?oxlu adamlar toplasirlar.D?st? ?rd?bil? daxil olub Seyx S?fi m?qb?r?sini ziyar?t edir,g?l?c?k d?y?sl?r? hazirliq haqqinda danisirlar bir ?ox ?lk? v? s?h?rl?r? s?p?l?nmis S?f?viyy? t?riq?tinin ardicillarini bas ver?c?k hadis?l?rl? ?laq?dar x?b?rdar etm?k ???n el?il?r g?nd?rilir.?sas d?st? G?nc?,Qarabag v? G?yc?d?niz
Istiqam?tl?rind?n yola d?s?r,?uxurs?d”d?n ke??r?k Sariqaya yaylagina g?lib ?ixir.”C?nn?t bagini xatirladan v? quslar oylagi olan” Sariqaya yaylagi ?z g?z?lliyi il? onlari valeh edir.Qizilbas d?st?l?rinin ?rzincanda toplanmasi q?rara alinmisdi. Sah Ismayilin d?st?l?ri h?r yandan axisib ?rzincana g?lirdil?r. Tarixi qay-naqlarda Qizilbas d?st?l?rinin ?rzincanda toplanmasi,Sah Ismayilin t?r?fdarlarinin b?y?k bir m?h?bb?tl? onun yanina axisib g?lm?si bir sira t?f?rr?atlarla qeyd? alinmisdir.Bu qeydl?rd?n anlasir ki,Sah Ismayilin t?r?fdarlarinin ?rzincanda toplanmasi isi bir il? q?d?r ??kir.Ancaq bundan sonra Sirvan ?z?rin? y?r?s baslanir.Bu y?r?s zamani K?r-Arazqovsaginin”Qoyun?lm?”adlanan yerind? ke?id olmali imis,payiz dasqini ordunun yolunu k?sir.G?zl?m?k,qayiqlari hazirlamaq ???n vaxt itirm?k,Sirvan ?z?rin? h?jumun g?zl?nil-m?zliyini ?ld?n verm?k dem?k idi.Bu vaxt suyu nec? kecm?k,n? etm?k ?trafinda m?bahis?l?r xeyli uzanir.Vaxt itirm?yin yaxsi olmadigini d?rind?n anlayan Sah Ismayil ?lverisli bir yer se?ib suyu ke?im?y? baslayir Qizilbas s?rk?rd?l?ri v? ?sg?rl?ri ?vv?lc? bu is? heyr?t edirl?r,sonra onlar da atlarini suya salib he? bir t?l?fat verm?d?n ?ayi ke?irl?r.Bu h?r?k?t cavan s?rk?rd?nin k?ram?t v? m?c?z?si kimi qarsilanir v? ordu-da Sah Ismayilin n?fuzunu daha da artirir.1500-c? ild? San Ismayilin yeddi minlik ordusu il? Sirvan Sahi F?rrux Yasarin iyirmi min atli v? alti minlik piyada ordusu ?z-?z? g?lir.Samaxi yaxinliginda C?bani adlanan yerd? bas ver?n bu d?y?sd? f?rrux Yasar m?glub olur v? Bigurd qalasin p?nah aparmaq ist?yir.o yolda L?l? H?seyinib?yin cilovdari Sahg?ldi aga t?r?find?n t?sad?f?n tutulub ?ld?r?l?r Onun F?rrux Yasar oldugunu ancaq bir q?d?r sonra ?sirl?r s?yl?yirl?r el? h?min ild? Baki qalasi alinir v?Sirvansahlarin x?zin?si ?l? ke?ir Baki qalasinin alinmasinda daSah Ismayil b?y?k m?diriklikv? r?sad?t n?mayis etdirir .Sah Ismayil bundan sonra ordusu il? birlikd? Samaxiya qayidir Bigurd G?l?stan v? Surxab qalalarini ?l? ke?irm?y? hazirlasir Lakin bu vaxt ?lv?nd Mirz?nin Culfaya qosun ?ixartmasi onun planini d?yisdirir Sah Ismayilla ?lv?nd Mirz? arasinda ?vv?lc? bir nec? m?ktub m?badil?si olur Agqoyunlularin ayri-ayri istiqam?tl?rd? h?r?k?t ed?n d?st?l?ri il? vurusmalarda Qizilbas d?st?l?ri m?h?m q?l?b?l?r qazanirlar ?lv?nd Mirz? Il? Sah Ismayil arasindaki ?sas toqusma Nax?ivan yaxinliginda S?rur d?z?nd? baslayir Agqoyunlularin ordusunda top v? t?f?ngl?rin olmasina baxmayaraq onlar m?glub olurlar ?lv?nd Mirz? zorla ?anini qurtarib ?rzincana sari qa?ir T?brizd? Sah Ismayil T?briz? dogru h?r?k?t edir T?brizd? Sah Ismayil sah elan edilir v? onun adina x?tb? oxunur bir q?d?r sonra Agqoyunlular d?vl?tinin ikinci qolu ?z?rind? d?
q?l?b? ?alan Sah Ismayil yeni S?f?vil?r d?vl?tinin s?rh?dl?rini xeyli genisl?ndirir 1503-c? ild? Mazandaran 1504-c? ild? Bagdadla birlikd? b?t?n Iraq f?th olunur Sah Ismayil in ordusu nun yaxinlasmasi x?b?rini esid?n Bagdad hakimi Barik b?y Purnak ?hali t?r?find?n m?dafi? olunmadigini g?r?b gec? ik?n qa?ib aradan ?ixir Qizilbas ordusu h?l? Bagdada ?atmamis s?h?rin came m?scidind? Sah Ismayilin adina x?tb? oxunur Cahanarayi-Sah Ismayil S?f?vi adli tarix ?s?rind? Sah IsmayilinBagdada daxil olmasi bel? t?svir edilmisdir. Sah Ismayil ay-ulduz bayragi altinda Bagdada yaxinlasdi Iraq ?halisi s?r?tli addimlarla onu qarsilamaga ?ixdi Sad? camaat Bagdad v? basqa s?h?rl?rd?n g?lib sadliq i?ind? qeyri-adi q?l?b?l?r v? t? yinatla bagli h?kmdari qarsilayirdi Onlar sevinc v? b?xtiyarliq i?ind? idil?r Iraqlilarin ad?tinc? ?oxlu qurbanliq bugalar g?tirilmisdir. Alqis v? dua ed?r?k bugalari k?sir,baslarini Sah Ismayilin atlilarinin ayaqlari altina atirdilar.Sah Ismayil «Caharbag»a d?sd? v?Bagdad ?halisin? d?rin mehribanliq,m?rh?m?t v? s?xav?t g?st?rdi. Sah Ismayil Bagdadda qaldigi m?dd?td? ziyar?tgahlara b?y?k qaygi g?st?rir,?halinin xahisi il? quldurluqla m?sgul olan b? - d?vil?rin h?rami d?st?l?rini darmadagin edir.O, bu vaxt bir nec? d?f? M?dain x?rab?l?rin? tamasa etm?y? gedir.
Sah Ismayil X?tayinin h?yati v? s?n?t d?nyasi,g?rk?mli d?vl?t xadimi,ana dilind? yaranan se`rin inkisafina xususi qaygi il? yanasan ?z? bu dild? ?lm?z s?n?t incil?ri yaradan Sah Ismayil X?tayi Az?rbaycan xalqinin ictimai-siyasi v? m?d?ni y?ks?lisind? m?st?sna xidm?tl?ri olan nadir s?xsiyy?tl?rd?ndir.Xalqimizin inkisafinin ?n m?h?m m?rh?l?l?rind?n biri onun adi il? baglidir.X?tayi 1847-ci il iyulun 23-d? ?rd?bil s?h?rind? k?k?,izi tarixin ?ox-?ox uzaq ?aglarina gedib ?ixan n?fuzlu s?hr?tli bir az?rbaycanli ail?sind? anadan olmusdur.Sah Ismayilin iyirmi besinci babasi ?bulqasim H?mz?nin,on besinci babasi Qizilb?rk Firuzun q?birl?ri ?rd?bil yaxinligindaki Seyxk?hr?lan k?ndind? indi d? durur.13-14-c? ?srl?rin s?rh?dind? yasayan Seyx S?fi?ddin Ishaq ?rd?bilinin d?vr?nd?n f?aliyy?t? baslayan ?rd?bil Darul-Irsad adli t?riq?t n?inki Az?rbaycan miqyasinda,b?lkk? d? b?t?n yaxin S?rq al?mind? ged?m elmi,f?ls?fi d?y?sl?rin ?n g?cl? m?rk?zl?rind?n biri kimi taninmisdir.Bu t?riq?t zamanin t?l?bl?rind?n ir?li g?l?n bir fikir v? ideologiya ocagi idi.Bu ocaga inamla g?l?n f?dakar sufil?r,muridl?r vaxtil? Sah Ismayilin babasi Sultan C?neyd? v? atasi Sultan Heyd?r? dayaq olmus onlara yeni bir d?vl?tin b?n?vr?sini qoymaqda yaxindan k?m?k etmisdil?r.Sah Ismayilin ?ox g?nc yaslarinda hakimiyy?t ugrunda d?y?sl?r? atilmasi,ist?diyin? nail olub q?dr?tli v? vahid Az?rbaycan d?vl?ti yaratmasi onun ulu babalarinin ?ox ?srlik m?bariz? v? ?n`?n?l?ri il? bagli idi,onilarin uzun m?dd?t davam ed?n ardicil m?bariz?l?rinin ugurlu n?tic?si v? yekunu idi.Bu d?vrd? Az?rbaycan d?vl?tinin s?rh?dl?ri Qaraqoyunlular v? Agqoyunlular d?vr?nd?ki s?rh?dl?ri asib ke?s? d?,?ox mill?tli bir d?vl?t? ?evrils? d?,qaynaqlarda yazildigi v? arasdirmalarda e`tiraf olundugu kimi “Qizilbas-Midiya d?vl?ti” kimi taninirdi.Bu qeyd v? e`tiraflar Sah Ismayilla baslanan S?f?vil?r d?vl?tinin Az?rbaycan torpaginda Midiyadan sonra yaranan ?n g?cl? d?vl?t oldugunu bir daha t?sdiq edir.Bu d?vl?tin S?f?vil?r adlanmasi is? X?tayinin ulu babalarindan olan v? ?ox vaxt sad? s?kild? Seyx S?fi adlandirilan Seyx S?fi?ddin ?rd?bilinin(1252-1335)adindan g?t?r?lm?sd?r.H?l? 14-c? ?srd? yasayib-yaratmis Az?rbaycan sairi Arif ?rd?bili Seyx S?fid?n q?rurla danisir,onu “din v? mill?t hamisi” adlandirir,onun q?birinin ?rd?bils?h?rind? olmasini bu s?h?r ???n ?l?atmaz bir m?ziyy?t kimi qeyd edir.X?tayi ana t?r?fd?n d? d?vr?n hakimi v? k?kl? bir ail?sin? m?nsub idi.Onun anasi Al?msah b?yim Agqoyunlu h?kmdari Uzun Hs?nin qizi,Sultan Yaqubun bacisi idi.Agqoyunlularin S?f?vil?rl? qohumluq ?laq?l?ri yaratmalari bu s?lal?nin get-ged? artan n?fuzu il? ?laq?dardir.Agqoyunlular S?f?vil?rl? qohum olmaqla onlardan g?l? bil?c?k t?hl?k?nin qarsisini almaq,yeri g?l?nd? onlardan istifad? etm?k m?qs?dini izl?yirdil?r.Bu axrinci c?h?t Seyx Heyd?rin apardigi ugurlu d?y?sl?rl? bir daha t?sdiq olunurdu.Lakin Agqoyunlularin S?f?vil?rl? m?nasib?ti sabit qalmir.S?f?vil?rin get-ged? artan g?c v? q?dr?ti Agqoyunlulari qorxuya salir,Seyx Heyd?r x?yan?tl? ?ld?r?l?r.Onun arvadi Al?msah b?yim is? iki oglu Ibrahim v? Ismayilla birlikd? Ist?xrd? h?bsd? saxlanilir.Sultan Yaqubun ?l?m?nd?n sonra hakimiyy?t ugrunda ged?n vurusmalarda R?st?m Mirz? S?f?vil?rd?n istifad? etm?k m?qs?dil? Seyx Heyd?rin ?vladlarini h?bsd?n azad edir.Agqoyunlular s?hv etdikl?rini anladiqlar vaxt artiq gec idi.Onlar Ismayil v? ibrahimi bir d? ?l? ke?ir? bilmirl?r.Sah Ismayil Gilan hakimi H?s?n xanin himay?si altinda L?l? H?seyin b?y t?r?find?n t?rbiy? olunur,qorxmaz bir s?rk?rd? v? h?ssas d?s?nc?li bir ziyali kimi yetisdirilir.1499-c? ild? Sah Ismayil v? onun t?r?fdarlari bel? q?rara g?lirl?r ki,hakimiyy?ti ?l?almaq ugrunda q?ti d?y?sl?rin vaxti ?atmisdir.Agqoyunlu sahzad?l?ri arasinda hakimiyy?t ugrunda ged?n didism?l?rin k?skinl?sm?si bunun ???n ?lverisli s?rait yaratmisdir.Sah Ismayil v? onun t?r?fdarlari bu yaranmis ?lverisli v?ziyy?ti n?z?r? alaraq 70 n?f?rd?n ibar?t bir d?st? il? ?rd?bil? dogru h?r?k?t edirl?r.Yolboyu onlarin ?trafina usta?li,t?k?li,varsaq,z?lq?dr,qacar,?fsar tayfalarindan ?oxlu adamlar toplasirlar.D?st? ?rd?bil? daxil olub Seyx S?fi m?qb?r?sini ziyar?t edir,g?l?c?k d?y?sl?r? hazirliq haqqinda danisirlar bir ?ox ?lk? v? s?h?rl?r? s?p?l?nmis S?f?viyy? t?riq?tinin ardicillarini bas ver?c?k hadis?l?rl? ?laq?dar x?b?rdar etm?k ???n el?il?r g?nd?rilir.?sas d?st? G?nc?,Qarabag v? G?yc?d?niz
Istiqam?tl?rind?n yola d?s?r,?uxurs?d”d?n ke??r?k Sariqaya yaylagina g?lib ?ixir.”C?nn?t bagini xatirladan v? quslar oylagi olan” Sariqaya yaylagi ?z g?z?lliyi il? onlari valeh edir.Qizilbas d?st?l?rinin ?rzincanda toplanmasi q?rara alinmisdi. Sah Ismayilin d?st?l?ri h?r yandan axisib ?rzincana g?lirdil?r. Tarixi qay-naqlarda Qizilbas d?st?l?rinin ?rzincanda toplanmasi,Sah Ismayilin t?r?fdarlarinin b?y?k bir m?h?bb?tl? onun yanina axisib g?lm?si bir sira t?f?rr?atlarla qeyd? alinmisdir.Bu qeydl?rd?n anlasir ki,Sah Ismayilin t?r?fdarlarinin ?rzincanda toplanmasi isi bir il? q?d?r ??kir.Ancaq bundan sonra Sirvan ?z?rin? y?r?s baslanir.Bu y?r?s zamani K?r-Arazqovsaginin”Qoyun?lm?”adlanan yerind? ke?id olmali imis,payiz dasqini ordunun yolunu k?sir.G?zl?m?k,qayiqlari hazirlamaq ???n vaxt itirm?k,Sirvan ?z?rin? h?jumun g?zl?nil-m?zliyini ?ld?n verm?k dem?k idi.Bu vaxt suyu nec? kecm?k,n? etm?k ?trafinda m?bahis?l?r xeyli uzanir.Vaxt itirm?yin yaxsi olmadigini d?rind?n anlayan Sah Ismayil ?lverisli bir yer se?ib suyu ke?im?y? baslayir Qizilbas s?rk?rd?l?ri v? ?sg?rl?ri ?vv?lc? bu is? heyr?t edirl?r,sonra onlar da atlarini suya salib he? bir t?l?fat verm?d?n ?ayi ke?irl?r.Bu h?r?k?t cavan s?rk?rd?nin k?ram?t v? m?c?z?si kimi qarsilanir v? ordu-da Sah Ismayilin n?fuzunu daha da artirir.1500-c? ild? San Ismayilin yeddi minlik ordusu il? Sirvan Sahi F?rrux Yasarin iyirmi min atli v? alti minlik piyada ordusu ?z-?z? g?lir.Samaxi yaxinliginda C?bani adlanan yerd? bas ver?n bu d?y?sd? f?rrux Yasar m?glub olur v? Bigurd qalasin p?nah aparmaq ist?yir.o yolda L?l? H?seyinib?yin cilovdari Sahg?ldi aga t?r?find?n t?sad?f?n tutulub ?ld?r?l?r Onun F?rrux Yasar oldugunu ancaq bir q?d?r sonra ?sirl?r s?yl?yirl?r el? h?min ild? Baki qalasi alinir v?Sirvansahlarin x?zin?si ?l? ke?ir Baki qalasinin alinmasinda daSah Ismayil b?y?k m?diriklikv? r?sad?t n?mayis etdirir .Sah Ismayil bundan sonra ordusu il? birlikd? Samaxiya qayidir Bigurd G?l?stan v? Surxab qalalarini ?l? ke?irm?y? hazirlasir Lakin bu vaxt ?lv?nd Mirz?nin Culfaya qosun ?ixartmasi onun planini d?yisdirir Sah Ismayilla ?lv?nd Mirz? arasinda ?vv?lc? bir nec? m?ktub m?badil?si olur Agqoyunlularin ayri-ayri istiqam?tl?rd? h?r?k?t ed?n d?st?l?ri il? vurusmalarda Qizilbas d?st?l?ri m?h?m q?l?b?l?r qazanirlar ?lv?nd Mirz? Il? Sah Ismayil arasindaki ?sas toqusma Nax?ivan yaxinliginda S?rur d?z?nd? baslayir Agqoyunlularin ordusunda top v? t?f?ngl?rin olmasina baxmayaraq onlar m?glub olurlar ?lv?nd Mirz? zorla ?anini qurtarib ?rzincana sari qa?ir T?brizd? Sah Ismayil T?briz? dogru h?r?k?t edir T?brizd? Sah Ismayil sah elan edilir v? onun adina x?tb? oxunur bir q?d?r sonra Agqoyunlular d?vl?tinin ikinci qolu ?z?rind? d?
q?l?b? ?alan Sah Ismayil yeni S?f?vil?r d?vl?tinin s?rh?dl?rini xeyli genisl?ndirir 1503-c? ild? Mazandaran 1504-c? ild? Bagdadla birlikd? b?t?n Iraq f?th olunur Sah Ismayil in ordusu nun yaxinlasmasi x?b?rini esid?n Bagdad hakimi Barik b?y Purnak ?hali t?r?find?n m?dafi? olunmadigini g?r?b gec? ik?n qa?ib aradan ?ixir Qizilbas ordusu h?l? Bagdada ?atmamis s?h?rin came m?scidind? Sah Ismayilin adina x?tb? oxunur Cahanarayi-Sah Ismayil S?f?vi adli tarix ?s?rind? Sah IsmayilinBagdada daxil olmasi bel? t?svir edilmisdir. Sah Ismayil ay-ulduz bayragi altinda Bagdada yaxinlasdi Iraq ?halisi s?r?tli addimlarla onu qarsilamaga ?ixdi Sad? camaat Bagdad v? basqa s?h?rl?rd?n g?lib sadliq i?ind? qeyri-adi q?l?b?l?r v? t? yinatla bagli h?kmdari qarsilayirdi Onlar sevinc v? b?xtiyarliq i?ind? idil?r Iraqlilarin ad?tinc? ?oxlu qurbanliq bugalar g?tirilmisdir. Alqis v? dua ed?r?k bugalari k?sir,baslarini Sah Ismayilin atlilarinin ayaqlari altina atirdilar.Sah Ismayil «Caharbag»a d?sd? v?Bagdad ?halisin? d?rin mehribanliq,m?rh?m?t v? s?xav?t g?st?rdi. Sah Ismayil Bagdadda qaldigi m?dd?td? ziyar?tgahlara b?y?k qaygi g?st?rir,?halinin xahisi il? quldurluqla m?sgul olan b? - d?vil?rin h?rami d?st?l?rini darmadagin edir.O, bu vaxt bir nec? d?f? M?dain x?rab?l?rin? tamasa etm?y? gedir.